معرفی

تاریخچه مهندسی صنایع

مهندسی صنایع از سال های انقلاب صنعتی آغاز شد و بعداً به تدریج تکوین پیدا کرد. اولین دانشکده مهندسی صنایع در سال ۱۹۰۸ در دانشگاه ایالتی پنسیلوانیای آمریکا تشکیل شد. در دهه ۱۹۳۰ به علت بروز بحران بزرگ اقتصادی و در سال های جنگ جهانی دوم توجه زیادی به مهندسی صنایع معطوف شد. در طی سالهای ۱۹۵۰ تا ۱۹۸۰ علاوه بر تاکید روی ابزارهای کمی و محاسباتی، کیفیت در زندگی شغلی (QWL)، مدیریت کیفیت جامع (TQM) و مشارکت کامل کارکنان (IEI) در سازمان ها رواج پیدا کرد. از سال ۱۹۸۰ به بعد نیازهای کلی سازمانها، تقویت تجارت، افزایش رقابت پذیری، بهبود کارایی، توجه به مشتریان، بازاریابی و مدیریت عرضه اهمیت زیادی پیدا کرد.

در سال ۱۳۵۱ اولین گروه دانشجویان مهندسی صنایع فارغ التحصیل شدند. پس از گذشت ۴۰ سال از ایجاد رشته مهندسی صنایع، که کوششهای زیادی برای معرفی جایگاه واقعی مهندسی صنایع به عمل آمده است، هم اکنون مهندسی صنایع تا حدود زیادی شناخته شده است و جایگاه مناسب خود را پیدا کرده است. خوشبختانه در سالهای اخیر تقاضا برای جذب مهندسین صنایع افزایش یافته و مسیرهای شغلی مناسبی در جهت سطوح بالای سازمانها برای مهندسین صنایع فراهم شده است. مهندسی صنایع هم اکنون جزء پنج رشته نخست الویت های داوطلبان رشته فنی مهندسی قرار دارد. در حال حاضر فارغ التحصیلان مهندسی صنایع ایرانی در سطوح بالای مدیریت کشور نیز مشغول به خدمت هستند و کسانی که به خارج از کشور رفته اند در دانشگاه های معتبر دنیا به تدریس و تحقیق اشتغال دارند و بسیاری نیز در شرکت های معتبر آمریکا و کشورهای اروپایی مشاغل مهمی را در اختیار دارند.

مهندسی صنایع

مهندسی صنایع حرفه ای است که می کوشد با تلفیق دانش مهندسی و ریاضیات و اقتصاد و مدیریت، کارایی سیستم های تولیدی و خدماتی را بهبود دهد. مهندسی صنایع بطور کلی اثربخشی، کارایی، تطبیق پذیری، پاسخ گویی، کیفیت و بهبود مستمر کالاها و خدمات و سودآوری را مدنظر قرار می دهد. دانشکده مهندسی صنایع در سال ۱۳۴۷ در دانشگاه صنعتی شریف به عنوان اولین دانشکده مهندسی صنایع در ایران شروع به کار کرد. پيشرفت علوم و تغييرات سريع تکنولوژي و لزوم توجه به مسائل اجتماعي و انساني دراواسط قرن گذشته میلادی باعث شد رشته هاي مهندسي سنتي از قبيل شيمي، راه و ساختمان، مکانيک، برق و غيره دیگر پاسخگوي کليه مسائل سازمانهای صنعتی و خدماتی نبوده و براي جبران چنين کمبودي از پيوند رشته هاي گوناگون علم و مديريت، ریاضیات، اقتصاد و روشهاي مهندسي، رشته جديدي به نام مهندسي صنايع به وجود آمد. به طور کلي فعاليتهاي مهندسي صنايع پيرامون طرح، بهبود و پياده کردن سيستمهايي است که از ترکيب افراد، تجهيزات، ماشين آلات، مواد و سرمايه تشکيل مي شود . مهندسي صنايع با استفاده از روشهاي تحليلي و تکنيکهاي مهندسي و فنون مديريت و علوم رياضي و کامپيوتر مي کوشد تا با توجه به هدفهاي مشخص شده نتايج سيستم مورد نظر را پيش بيني، تجزيه و تحليل و تعيين کرده و بهترين راه حل را انتخاب و اجرا کند. دراين رشته مسائلي مانند طراحي سيستم و هماهنگ سازي فعاليتها، برنامه ريزي توليد، کنترل انبار موجوديها و افزايش کارآيي سيستمهاي سازمانهاي گوناگون مطرح است.

فعاليتهاي مهندسي صنايع را مي توان به قرار زير خلاصه کرد:

  • بهينه سازي با استفاده از روشهاي تحقيق درعمليات شامل برنامه ريزي خطي شبيه سازي، برنامه ريزي غير خطي و پويا و عدد صحيح و آناليز تصميم گيري، تحليل سيستمها، مدلهاي احتمالي و تئوري شبکه ها
  • انتخاب و طراحي فرايندها و روشهاي ساخت
  • انتخاب و طراحي ابزار و تجهيزات
  • طراحي تسهيلات فيزيکي شامل استقرار واحدها، ماشين آلات، تجهيزات، سيتمهاي حمل و نقل و طراحي تاسيسات انبار محصول و مواد اوليه
  • طراحي و گسترش سيستمهاي برنامه ريزي و کنترل براي توزيع کالاها و خدمات توليد، کنترل موجودي، کنترل کيفيت، تعمير و نگهداري کارخانه، مديريت پروژه و ساير فعاليتهاي مربوطه
  • ايجاد سيستمهاي کنترل هزينه شامل کنترلهاي بودجه اي و تحليل هزينه
  • بررسي فني اقتصادي آلترناتيوهاي سرمايه گذاري
  • طراحي و ايجاد سيستمهاي اطلاعات و کنترل در مديريت
  • ايجاد و استقرار سيستمهاي ارزيابي مشاغل
  • طراحي و ايجاد سيستمهاي مديريت حقوق و دستمزد و پرداختهاي تشويقي و پاداش
  • ايجاد معيارهاي مناسب براي سنجش و ارزيابي کارکرد شامل سيستمهاي اندازه گيري و ارزيابي
  • ارزيابي قابليت اطمينان و کارکرد
  • برنامه ريزي و سازماندهي نيروي انساني
  • برنامه ريزي اقتصادي، مديريت مالي، و اقتصاد سنجي

مهندسي صنايع مي کوشد تا مسائل را با ديد کلي و سيستمي حل کند. بيشتر سيستمهاي کنوني، به واسطه وسعت عمل و پيچيدگي روابط بين آنها، به سادگي قابل تجزيه و تحليل نيستند، از اينرو مهندس صنايع براي طراحي و گرداندن اين سيستمها، بويژه از نقطه نظر مديريت و تصميم گيري، به دانش نرم افزاری نياز دارد. همچنین در سيستمهايي نظير CAD/CAM و سيستمهاي ساخت انعطاف پذير FMS و رباتها نیز ضرورت برنامه ریزی موجب شده است که افق گسترده اي را در مقابل مهندسي صنايع براي حل معضلات فني اقتصادي فرايندهاي صنعتي گشوده شود. به طور خلاصه، مهندسي صنايع دانش بسيار موثري در پيشبرد هدفهاي هر سازمان است. مهندس صنايع براي کمک به ايجاد يا بهبود چنين سيستمهايي به وجود آمده است. مهندس صنايع مي تواند علاوه بر سازمانهاي صنعتي و توليدي، در ساير سازمانها مانند بانکها، شرکتهاي بيمه، بيمارستانها و سازمانهاي دولتي و غير دولتي فعاليت کند. برنامه گروه مهندسي صنايع دانشگاه سیستان و بلوچستان براي پاسخگويي به درخواست حال و آينده صنايع ايران و با درنظر گرفتن برنامه هاي مشابه دانشگاههاي معتبر جهان تدوين شده است. هدف اين برنامه در مرحله نخست آماده کردن دانشجو به وسيله دروس عمومي مهندسي، به منظور درک مسائل کلي مهندسي و در مرحله دوم آموزش و تربيت او بوسيله دروس تخصصي مهندسي صنايع براي پاسخگويي به نيازهايي است که کشور ما به نيروي انساني متخصص دراين زمينه دارد.